สำนักงานยุติธรรมจังหวัดฉะเชิงเทรา
www.jpo.moj.go.th/chachoengsao

 

ทำอย่างไรเมื่อถูกจับผิดต้ว

ทำอย่างไรเมื่อถูกจับผิดต้ว
วันที่ 17 กันยายน 2556


                                                                        " ทำอย่างไรเมื่อถูกจับผิดตัว "

                                                                                                                         นายสราวุธ เบญจกุล
                                                                                                                        รองเลขาธิการ สนง.ศาลยุติรรม 


            จากกรณีที่ศาลจังหวัดพระโขนง....มีคำสั่งให้เพิกถอนหมายขังและปล่อยตัว  ...นายสมใจ แซ่ลิ้ม ที่ถูกตำรวจจับกุมในข้อหาคดียาเสพติด และ...ถูกนำตัวไปคุมขังยังทัณฑสถานบำบัดพิเศษกลางไปทันที เนื่องจากรับฟังข้อเท็จจริงได้ว่า ...นายสมใจ แซ่ลิ้ม ....ที่ถูกจับกุมและคุมขัง....ไม่ใช่ผู้ต้องหาที่กระทำความผิด เพียงแต่..เป็นบุคคลที่มีชื่อและนามสกุล เหมือนกับ...ผู้ต้องหาอีกคนเท่านั้น

จะเห็นได้ว่าศาลยุติธรรมให้ความสำคัญกับการดำเนินกระบวนการทางศาล เพื่อคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพส่วนบุคคลของประชาชน ซึ่งเป็นสิทธิและเสรีภาพขั้นพื้นฐานที่ได้รับการรับรองไว้ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย

           รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา 32 ได้บัญญัติรับรองหลักการคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพในชีวิตและร่างกายไว้ โดยเฉพาะในเรื่องของการจับ และการคุมขังบุคคลที่จะกระทำมิได้  เว้นแต่มีคำสั่งหรือหมายของศาล
หรือมีเหตุอย่างอื่นตามที่กฎหมายบัญญัติ อย่างไรก็ดี หากปรากฏข้อเท็จจริงในภายหลังว่าได้มีการจับกุม และคุมขังโดยมิชอบด้วยกฎหมาย 
อันเป็นการกระทำที่มีผลกระทบต่อสิทธิและเสรีภาพในชีวิต และร่างกาย
          
รัฐธรรมนูญกำหนดให้.....
      “ผู้เสียหาย พนักงานอัยการหรือบุคคลอื่นใดเพื่อประโยชน์ของผู้เสียหาย มีสิทธิร้องต่อศาล เพื่อให้สั่งระงับหรือเพิกถอนการกระทำเช่นว่านั้น 
รวมทั้งจะกำหนดวิธีการตามสมควรหรือการเยียวยาความเสียหายที่เกิดขึ้นด้วยก็ได้”

นอกจากนี้ ...เพื่อให้หลักการคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพในชีวิตและร่างกายสามารถดำเนินการได้อย่างเป็นรูปธรรม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ได้กำหนดขั้นตอนและเงื่อนไข ตั้งแต่
          ....การออกหมาย 
          ....การจับกุมผู้กระทำความผิด 
ไปจนถึง...การนำตัวผู้กระทำความผิดไปคุมขังไว้อย่างละเอียด รวมถึง...วิธีแก้ไขในกรณีที่มีการอ้างว่ามีการคุมขังบุคคลใดบุคคลหนึ่ง
ในคดีอาญา หรือ.... ในกรณีอื่นใดโดยมิชอบด้วยกฎหมาย โดย ...มาตรา 90..กำหนดให้บุคคลดังต่อไปนี้ ....มีสิทธิยื่นคำร้องขอให้ปล่อยบุคคลที่ถูกคุมขังโดยมิชอบด้วยกฎหมาย ต่อศาลที่มีอำนาจพิจารณาคดีอาญานั้น ได้แก่
(1) ผู้ถูกคุมขังเอง
(2) พนักงานอัยการ
(3) พนักงานสอบสวน
(4) ผู้บัญชาการเรือนจำหรือพัศดี
(5) สามี ภริยา หรือญาติของผู้นั้น หรือบุคคลอื่นใดเพื่อประโยชน์ของผู้ถูกคุมขัง

ทั้งนี้ เมื่อศาลได้รับคำร้อง...ขอให้ปล่อย จะต้องดำเนินการ...ไต่สวนฝ่ายเดียวโดยด่วน และหากศาลเห็นว่า... คำร้องนั้นมีมูล ศาลมีอำนาจ....
สั่งผู้คุมขังให้นำตัวผู้ถูกคุมขังมาศาลโดยพลัน และถ้าผู้คุมขังแสดงให้เห็นเป็นที่พอใจแก่ศาลไม่ได้ว่าการคุมขังเป็นการชอบด้วยกฎหมาย
ให้ศาลสั่งปล่อยตัวผู้ถูกคุมขังไปทันที

ซึ่งในกรณีของ...นายสมใจ แซ่ลิ้ม... เมื่อวันที่ 15 มิถุนายน 2554นายธงชัย ฉัตรเพิ่มพร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาลจังหวัดพระโขนง ได้รับจดหมายจากนางสุรินทร์ พิกุลขาว ขอให้ปล่อยตัวนายสมใจ แซ่ลิ้ม  สามีซึ่งมีอาชีพรับจ้างเลี้ยงหมู ในอำเภอหนองหญ้าปล้อง จังหวัดเพชรบุรี จากการคุมขังโดยมิชอบด้วยกฎหมาย เนื่องจากนายสมใจสามีตนไม่ได้เป็นผู้กระทำความผิดฐานมียาเสพติด ไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่าย และน่าจะเป็นการจับผิดตัว

ศาลจึงได้มีคำสั่งให้ไต่สวนคำร้องขอให้ปล่อย ตามมาตรา 90 ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาโดยด่วน 

และเมื่อนางสุรินทร์ได้เดินทางมาศาล เมื่อวันที่ 17 มิถุนายน 2554 ศาลได้ทำการไต่สวนพยานผู้ร้องรวม 5 ปาก รวมถึงเจ้าหน้าที่ตำรวจชุดจับกุม..นายอนันต์ มีกุลหรือมีสกุลและนายสุรเชษฐ์ กลั่นคำ สองผู้ต้องหาที่ถูกเจ้าหน้าที่ตำรวจล่อซื้อและจับกุมได้ พร้อมเมทแอมเฟตามีน จำนวน 2,000 เม็ด ที่ให้การว่าได้ร่วมกับนายสมใจ แซ่ลิ้ม อาชีพรับจ้างขับรถทัวร์ ร่วมกันค้ายาเสพติดให้โทษ ซึ่งเป็นเจ้าหน้าที่ตำรวจที่เคยเห็นหน้าคนร้าย และยืนยันได้ว่านายสมใจ แซ่ลิ้ม ผู้ต้องหาที่จับกุมมา ไม่ใช่นายสมใจ หรือ ใจ แซ่ลิ้ม คนร้ายที่ร่วมกระทำความผิด

ข้อเท็จจริงดังกล่าว
จึงรับฟังได้ว่า.....เป็นการคุมขังโดยมิชอบด้วยกฎหมาย ศาลจึงมีคำสั่งให้เพิกถอนหมายขัง และให้ออกหมายปล่อยตัวนายสมใจ แซ่ลิ้ม ไปทันทีในวันเดียวกัน

อย่างไรก็ดี สิทธิที่จะร้องขอให้ปล่อยตามมาตรา 90 จะมีอยู่เพียงระยะเวลาที่ถูกคุมขังโดยมิชอบด้วยกฎหมายเท่านั้น
ดังนั้น หากในระหว่างที่มีการยื่นคำร้องขอให้ปล่อย หรือการไต่สวนคำร้องขอให้ปล่อยนั้นยังไม่ถึงที่สุด และผู้ถูกคุมขังได้รับการปล่อยตัวไปแล้วในระหว่างนั้น ศาลชอบที่จะจำหน่ายคดีนั้น และสิทธิของบุคคลที่ร้องขอให้ปล่อยย่อมระงับไป 

ดังตัวอย่างคำพิพากษาฎีกาที่ 4827/2550 (ประชุมใหญ่) 
....ที่ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า.......สิทธิ ของผู้ถูกคุมขังในการยื่นคำร้องขอให้ศาลสั่งปล่อยตัว จากการควบคุมหรือขังโดยผิดกฎหมายตามมาตรา 90 นั้นมีอยู่เพียงชั่วระยะเวลาที่ผู้ถูกคุมขังยังถูกควบคุมหรือขังไว้โดยไม่ ชอบด้วยกฎหมายเท่านั้น เมื่อปรากฏว่าหลังจากผู้ร้องถูกควบคุมตัว พนักงานสอบสวนได้ปล่อยผู้ร้องชั่วคราวไปแล้วโดยให้ผู้ร้องทำสัญญาประกันไว้ จึงไม่มีการควบคุมตัวผู้ร้องอีกต่อไป ผู้ร้องจึงไม่อาจร้องขอตามมาตรา 90 ได้ แต่ในส่วนของการจับหากเป็นไปโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายก็เป็นเรื่องที่ผู้ร้องจะ ดำเนินคดีแก่เจ้าพนักงานตำรวจที่จับผู้ร้อง ด้วยการร้องทุกข์ต่อเจ้าพนักงานหรือฟ้องคดีต่อศาลด้วยตนเองตามบทบัญญัติของ กฎหมายต่อไป

ดังนั้นการคุมขังบุคคลใดบุคคลหนึ่ง จะต้องกระทำการด้วยความระมัดระวัง โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากเป็นการกระทำอันมิชอบด้วยกฎหมาย 
ดังเช่น...ในกรณีของ..นายสมใจ แซ่ลิ้ม ที่ถือได้ว่าได้รับผลกระทบโดยตรงจากการถูกลิดรอนสิทธิและเสรีภาพในร่างกายตามที่บัญญัติรับรองไว้
ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย 

กฎหมายจึงต้อง...มีมาตรการที่จะคุ้มครองเมื่อมีการกระทำโดยมิชอบด้วยกฎหมาย เช่นว่านั้นเกิดขึ้น โดยกำหนดให้ศาลมีอำนาจที่จะต้องทำการไต่สวนหาความจริง ว่ามีการควบคุม กักขังโดยมิชอบด้วยกฎหมายจริงหรือไม่ หากเป็นจริงศาลต้องมีคำสั่งให้ปล่อยตัวผู้ถูกคุมขังนั้นไปทันที
ทั้งนี้ศาลจะพิจารณาข้อเท็จจริงจากพยานหลักฐานเป็นรายๆไป

                                                              ............................................

วันที่เผยแพร่ :

วันพฤหัสบดี, 17 ตุลาคม 2013